Abstract
Bu çalışma, materyalist-ateist ve deist ontolojilerin kâinattaki düzen, enformasyon ve gayeliliği (teleoloji) açıklamaktaki mantıksal ve bilimsel yetersizliklerini ortaya koymayı ve ‘Kayyûmiyet’ merkezli bütünsel bir teistik paradigmayı temellendirmeyi amaçlamaktadır. Makalede, bilimsel inceleme alanlarında metodolojik parçalanmaya (parçacı/marjinal yaklaşımlar) karşılık; analitik mekanikteki ‘En Küçük Eylem İlkesi’, ‘Kozmolojik İnce Ayar (10¹⁰ ¹²³)’ ve kuantum alan teorisindeki Noether Teoremi gibi temel korunum yasaları bütünsel bir rasyonalite çerçevesinde ele alınmaktadır.
Ateizmin maddeden şuur, niyet ve gaye türetme iddiası formel mantığın Özdeşlik (A ≡ A) ve Yeter Sebep (A → B) ilkeleri gereğince reddedilirken, deizmin ‘saati kurup bırakan Tanrı’ modeli ise varlığın anlık ontolojik bağımlılığı ve sürekli muhafazası karşısında çökertilmektedir. Tikel marjinalitelerden tümel amaca ulaşan bu bütünsel kanıt yöntemi, kâinattaki teleolojinin tek bir Mutlak İlim, trilyonlarca imkân arasından hikmetle tercih yapan mutlak bir İrade ve varlığı her an ayakta tutan Sürekli Yaratıcı’yı (Kayyûm) zorunlu kıldığını kanıtlamaktadır. Sonuç olarak çalışma, kâinattaki bütünsel gayeyi İslâm akâidindeki Tevhid ve Kayyûmiyet ilkeleri ile formel mantık zemininde sentezleyerek teistik bir ispat modeli sunmaktadır.
Authors
Ahmet Kavlak
Keywords
Teleoloji, Kayyûmiyet, Ateizm Reddiyesi, Deizm Reddiyesi, Bütünsel Kanıt, Formel Mantık, Yeter Sebep İlkesi.
Publication Information
- Publication Date
- November 18, 2026
- Submission Date
- October 28, 2026
- Accepted Date
- November 18, 2026
- Volume
- 13
- Issue
- 6
- Year
- 2026
- Pages
- 75-88
- Language
- Turkish
- Status
- Published
- Views
- 5
- Downloads
- 0
Files
Citation and Indexing Information
This information is prepared for academic indexes, citation managers, and social sharing tools.
PDF URL: https://ressjournal.com/public/galley-download.php?id=4961