Peer Reviewed • Open Access • Scientific Publishing ISSN 2148-5518

Route Education and Social Science Journal

Ateizm, Deizm ve Gayesellik Üzerine

Route Education and Social Science Journal

Abstract

Bu çalışma, materyalist-ateist ve deist ontolojilerin kâinattaki düzen, enformasyon ve gayeliliği (teleoloji) açıklamaktaki mantıksal ve bilimsel yetersizliklerini ortaya koymayı ve ‘Kayyûmiyet’ merkezli bütünsel bir teistik paradigmayı temellendirmeyi amaçlamaktadır. Makalede, bilimsel inceleme alanlarında metodolojik parçalanmaya (parçacı/marjinal yaklaşımlar) karşılık; analitik mekanikteki ‘En Küçük Eylem İlkesi’, ‘Kozmolojik İnce Ayar (10¹⁰ ¹²³)’ ve kuantum alan teorisindeki Noether Teoremi gibi temel korunum yasaları bütünsel bir rasyonalite çerçevesinde ele alınmaktadır.
Ateizmin maddeden şuur, niyet ve gaye türetme iddiası formel mantığın Özdeşlik (A ≡ A) ve Yeter Sebep (A → B) ilkeleri gereğince reddedilirken, deizmin ‘saati kurup bırakan Tanrı’ modeli ise varlığın anlık ontolojik bağımlılığı ve sürekli muhafazası karşısında çökertilmektedir. Tikel marjinalitelerden tümel amaca ulaşan bu bütünsel kanıt yöntemi, kâinattaki teleolojinin tek bir Mutlak İlim, trilyonlarca imkân arasından hikmetle tercih yapan mutlak bir İrade ve varlığı her an ayakta tutan Sürekli Yaratıcı’yı (Kayyûm) zorunlu kıldığını kanıtlamaktadır. Sonuç olarak çalışma, kâinattaki bütünsel gayeyi İslâm akâidindeki Tevhid ve Kayyûmiyet ilkeleri ile formel mantık zemininde sentezleyerek teistik bir ispat modeli sunmaktadır.

Authors

Ahmet Kavlak

Keywords

Teleoloji, Kayyûmiyet, Ateizm Reddiyesi, Deizm Reddiyesi, Bütünsel Kanıt, Formel Mantık, Yeter Sebep İlkesi.

Publication Information

Publication Date
November 18, 2026
Submission Date
October 28, 2026
Accepted Date
November 18, 2026
Volume
13
Issue
6
Year
2026
Pages
75-88
Language
Turkish
Status
Published
Views
5
Downloads
0

Files

Download PDF

Citation and Indexing Information

This information is prepared for academic indexes, citation managers, and social sharing tools.

PDF URL: https://ressjournal.com/public/galley-download.php?id=4961

X Facebook LinkedIn WhatsApp Email